Een consultancybedrijf krijgt te maken met de Wet toelating terbeschikkingstelling van arbeidskrachten (Wtta) zodra het personeel ter beschikking stelt aan een opdrachtgever die leiding en toezicht uitoefent over die medewerkers. Dat klinkt misschien niet als een klassieke consultancyopdracht, maar in de praktijk schuurt de grens regelmatig. De vragen hieronder helpen je te bepalen waar jij als consultancybedrijf precies staat.
Wat valt er precies onder terbeschikkingstelling van arbeidskrachten?
Terbeschikkingstelling van arbeidskrachten is de situatie waarbij een bedrijf medewerkers inzet bij een derde partij, terwijl die derde partij de dagelijkse leiding en het toezicht over die medewerkers uitoefent. De Wtta richt zich specifiek op deze driehoeksverhouding: uitlener, arbeidskracht en inlener. Zodra aan alle drie elementen is voldaan, valt de constructie onder de wet.
De drie elementen die samen terbeschikkingstelling vormen zijn:
- Een overeenkomst tussen de uitlener en de inlener om arbeidskrachten in te zetten
- Arbeid verricht door de uitgeleende medewerker ten behoeve van de inlener
- Leiding en toezicht door de inlener over de dagelijkse werkzaamheden van die medewerker
Het element leiding en toezicht is het meest bepalende criterium. Als de opdrachtgever bepaalt hoe, wanneer en op welke manier de medewerker zijn werk uitvoert, is er al snel sprake van terbeschikkingstelling, ongeacht hoe het contract is geformuleerd. De Wtta geldt voor alle organisaties die arbeidskrachten uitlenen, van klassieke uitzendbureaus tot detacheerders en payrollbedrijven. Dat de wet ook consultancybedrijven kan raken, maakt het extra belangrijk om de eigen constructies te toetsen.
Wanneer valt een consultancyopdracht buiten de Wtta?
Een consultancyopdracht valt buiten de Wtta wanneer de opdrachtnemer verantwoordelijk is voor het resultaat en de ingezette medewerkers niet onder leiding en toezicht van de opdrachtgever werken. Dat is de kern van het onderscheid: resultaatverantwoordelijkheid versus het beschikbaar stellen van mankracht.
Bij een zuivere consultancyopdracht bepaalt het consultancybedrijf zelf hoe het werk wordt uitgevoerd, welke methoden worden ingezet en wie er op welk moment aan werkt. De opdrachtgever koopt een uitkomst, geen uren. Denk aan een adviestraject waarbij een consultant een rapport oplevert, een verbeterplan uitwerkt of een implementatieproject trekt vanuit eigen regie. In al deze gevallen is uitbesteding van werkzaamheden aan de orde, en dat valt niet onder de Wtta.
Naast de zuivere resultaatgerichte opdracht zijn er ook formele uitzonderingen op de toelatingsplicht. Je bent uitgezonderd als:
- Je personeel uitleent binnen je eigen concern (intra-concern uitlenen)
- Je collega’s uitleent als vorm van hulpbetoon waarbij je alleen loonkosten doorberekent, zonder winstoogmerk
- Je organisatie een BBL-stichting, sociaal werkbedrijf of particuliere beveiligingsorganisatie met vergunning is
Voor consultancybedrijven is de eerste uitzondering zelden relevant, maar de logica van resultaatverantwoordelijkheid des te meer. Leg in elk contract expliciet vast wie verantwoordelijk is voor het resultaat en wie de dagelijkse aansturing bepaalt. Dat is niet alleen juridisch relevant, het beschermt ook de werkrelatie.
Welke signalen wijzen op terbeschikkingstelling in de praktijk?
In de praktijk wijst een opdracht op terbeschikkingstelling als de opdrachtgever de consultant behandelt als een eigen medewerker: vaste werktijden voorschrijft, aanwezigheid op een vaste locatie eist, de dagelijkse planning bepaalt of de consultant aanstuurt via een lijnmanager van de eigen organisatie. Het gaat om feitelijk gedrag, niet om wat er op papier staat.
Concrete signalen die kunnen duiden op terbeschikkingstelling zijn:
- De consultant werkt structureel op de locatie van de opdrachtgever en volgt diens interne regels en roosters
- De opdrachtgever bepaalt welke taken de consultant op welk moment uitvoert
- De consultant rapporteert aan een manager van de opdrachtgever in plaats van aan het consultancybedrijf
- De vergoeding is puur op uurtarief gebaseerd, zonder enige koppeling aan een concreet resultaat of deliverable
- De opdracht wordt steeds verlengd zonder duidelijke afbakening van het te behalen resultaat
Rechters en toezichthouders kijken bij de kwalificatie van een arbeidsrelatie altijd naar de feitelijke situatie. Een contract dat spreekt van “adviesopdracht” biedt geen bescherming als de praktijk er anders uitziet. Het is dan ook verstandig om verdiepend onderzoek te doen naar de feitelijke invulling van lopende opdrachten, zeker als ze al langere tijd lopen of als de consultant fulltime bij één opdrachtgever werkt.
Moet een consultancybedrijf een Wtta-toelating aanvragen?
Een consultancybedrijf moet een Wtta-toelating aanvragen als het structureel arbeidskrachten ter beschikking stelt waarbij de inlener leiding en toezicht uitoefent. Werkt het bedrijf uitsluitend op basis van resultaatgerichte opdrachten waarbij het zelf de regie houdt, dan is een toelating niet vereist. De grens ligt bij de feitelijke invulling van de opdracht.
De Wtta treedt gefaseerd in werking. Het grootste deel van de wet gaat in op 1 januari 2027. Bepalingen over toelating en handhaving volgen op 1 januari 2028. Vanaf dat moment mogen inleners uitsluitend nog arbeidskrachten inhuren via een toegelaten uitlener, een uitlener met een geldige ontheffing of een uitlener die onder de overgangsregeling valt.
Wil een consultancybedrijf toelating aanvragen, dan gelden de volgende eisen:
- Een geldige Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) overleggen
- Een waarborgsom van 100.000 euro storten, tenzij je aantoonbaar al vier jaar als uitlener in het Handelsregister staat
- Aantonen dat je correcte lonen betaalt en voldoet aan belasting- en administratieve verplichtingen
- Meewerken aan periodieke controles door een aangewezen inspectie-instelling
- Een inspectierapport overleggen waaruit blijkt dat je aan het normenkader voldoet
Inspectie-instellingen die toetsen of uitleners aan dit normenkader voldoen, kunnen sinds 2 juli 2026 een aanvraag indienen voor aanwijzing binnen het nieuwe toelatingsstelsel. Wacht niet tot 2027 of 2028 om te beoordelen of jouw bedrijf onder de wet valt. Voorbereiding kost tijd, en vroeg handelen voorkomt problemen.
Hoe beschermt een consultancybedrijf zichzelf juridisch?
Een consultancybedrijf beschermt zichzelf juridisch door contracten, werkwijze en feitelijke uitvoering van opdrachten consequent in lijn te brengen met de kenmerken van uitbesteding in plaats van terbeschikkingstelling. Dat vraagt om bewuste keuzes in contractopstelling, maar ook om aandacht voor de dagelijkse praktijk op de werkvloer.
Concrete stappen om juridische risico’s te beperken zijn:
- Formuleer opdrachten resultaatgericht: omschrijf concreet welke deliverable of uitkomst wordt opgeleverd, niet hoeveel uur er wordt gewerkt
- Beleg de aansturing bij het eigen bedrijf: zorg dat de consultant rapporteert aan een projectleider of senior adviseur van het consultancybedrijf, niet aan een lijnmanager van de opdrachtgever
- Leg de verantwoordelijkheidsverdeling vast in het contract: wie is verantwoordelijk voor het resultaat, wie bepaalt de aanpak en wie stuurt bij als de kwaliteit tegenvalt
- Controleer lopende opdrachten periodiek: toets of de feitelijke situatie nog steeds overeenkomt met wat er op papier staat
- Documenteer de eigen regie: bewaar communicatie, planningen en beslissingen die aantonen dat het consultancybedrijf zelf de inhoudelijke regie voerde
Houd ook rekening met de registratieplicht onder de Wet allocatie arbeid door intermediairs (Waadi). Uitleners die arbeidskrachten ter beschikking stellen, moeten geregistreerd staan in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel. Als een opdrachtgever inleent van een niet-geregistreerde uitlener, riskeert die opdrachtgever zelf een boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie. Zorg dus dat je eigen registratiestatus klopt en weet bij wie je inhuurt.
Hoe Pienter helpt bij de Wtta
Wij begrijpen dat wetgeving als de Wtta snel complex wordt, zeker als je als consultancybedrijf niet zeker weet of jouw opdrachten wel of niet onder de toelatingsplicht vallen. Wij helpen je om daar helderheid over te krijgen en om je organisatie goed voor te bereiden. Concreet doen we dat door:
- Een praktische toetsing van je huidige opdrachten aan de criteria van de Wtta, zodat je weet waar je staat
- Advies op maat van drie HVK-adviseurs die samen brede kennis meebrengen op het gebied van wet- en regelgeving, organisatie-inrichting en risicobeheer
- Begeleiding bij contractherziening zodat opdrachtomschrijvingen aansluiten bij de feitelijke werkwijze en juridisch houdbaar zijn
- Ondersteuning bij de voorbereiding op toelating als blijkt dat jouw bedrijf wel degelijk arbeidskrachten ter beschikking stelt en een Wtta-toelating nodig heeft
- Heldere documentatie en processen die aantonen dat je de regie houdt over je eigen medewerkers, ondersteund door slimme Microsoft 365-oplossingen
Wil je weten of jouw consultancybedrijf onder de Wtta valt en wat je nu al kunt doen? Neem contact met ons op en we kijken samen naar jouw situatie.
