Of klachten van personeel werkgerelateerd zijn, herken je door te kijken naar wanneer de klachten ontstaan, bij wie ze voorkomen en of er een verband is met specifieke taken, omstandigheden of werkplekken. Klachten die structureel optreden bij meerdere medewerkers in een vergelijkbare functie of omgeving zijn een sterke aanwijzing dat het werk een rol speelt. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over het herkennen, beoordelen en aanpakken van werkgerelateerde klachten.
Welke klachten worden als werkgerelateerd beschouwd?
Een klacht wordt als werkgerelateerd beschouwd wanneer er een aantoonbaar of aannemelijk verband bestaat tussen de gezondheidsklacht en de werkomstandigheden, taken of werkomgeving van een medewerker. Denk aan lichamelijke klachten door fysieke belasting, psychische klachten door werkdruk, of luchtwegklachten door blootstelling aan stoffen.
Werkgerelateerde klachten vallen uiteen in een aantal herkenbare categorieën:
- Fysieke klachten: rug-, nek- en schouderklachten door tillen, langdurig zitten of herhalende bewegingen
- Psychosociale klachten: stress, burn-out, slaapproblemen of vermoeidheid door werkdruk, conflicten of ongewenst gedrag
- Klachten door gevaarlijke stoffen: huid- of luchtwegklachten door blootstelling aan chemische of biologische stoffen
- Gehoorschade: gehoorverlies of tinnitus bij medewerkers die regelmatig worden blootgesteld aan hoge geluidsniveaus
- Vermoeidheidsklachten: chronische vermoeidheid die samenhangt met onregelmatige werktijden of hoge werkdruk
Belangrijk is dat een klacht niet uitsluitend door het werk hoeft te worden veroorzaakt om als werkgerelateerd te gelden. Wanneer het werk een klacht verergert of in stand houdt, is er al een werkgerelateerd aspect aanwezig dat aandacht verdient.
Hoe stel je vast of klachten verband houden met het werk?
Je stelt vast of klachten werkgerelateerd zijn door systematisch te onderzoeken of er een patroon bestaat tussen de klacht en specifieke werkomstandigheden. Dat doe je door gesprekken te voeren met de medewerker, de werkplek te bekijken en te vergelijken of collega’s in vergelijkbare situaties dezelfde klachten melden.
Een praktische aanpak bestaat uit de volgende stappen:
- Voer een open gesprek: Vraag de medewerker wanneer de klachten zijn begonnen, of ze verergeren op werkdagen en verbeteren in het weekend of tijdens vakantie.
- Breng de werksituatie in kaart: Kijk naar de taken, werkhoudingen, blootstellingen en werktijden van de medewerker.
- Vergelijk met collega’s: Melden medewerkers in dezelfde functie of op dezelfde afdeling vergelijkbare klachten? Dan is een werkgerelateerde oorzaak waarschijnlijk.
- Raadpleeg de bedrijfsarts: De bedrijfsarts kan beoordelen of er een medisch verband bestaat tussen de klacht en het werk en adviseert over vervolgstappen.
- Koppel terug aan de risico-inventarisatie: Vergelijk de klachten met de bekende risico’s uit de RI&E. Komen ze overeen, dan bevestigt dat het werkgerelateerde karakter.
Een gestructureerde aanpak voorkomt dat klachten worden afgedaan als persoonlijke kwesties terwijl er een structureel probleem op de werkvloer aan ten grondslag ligt.
Wat zegt de Arbowet over werkgerelateerde klachten?
De Arbowet verplicht werkgevers om de gezondheid en veiligheid van medewerkers actief te beschermen. Dit betekent dat je als werkgever risico’s moet identificeren, beoordelen en beheersen, ook wanneer medewerkers klachten melden die mogelijk werkgerelateerd zijn. Negeren is juridisch en praktisch geen optie.
Concreet schrijft de Arbowet voor dat iedere organisatie een Risico-Inventarisatie en Evaluatie (RI&E) uitvoert en actueel houdt. Wanneer klachten van personeel opduiken, is dat vaak een signaal dat de RI&E onvolledig is of dat beheersmaatregelen onvoldoende werken. De wet verplicht je dan om actie te ondernemen.
Daarnaast is de werkgever verplicht om toegang te bieden tot een bedrijfsarts en om een verzuimbeleid te voeren dat gericht is op re-integratie en herstel. De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de naleving van deze verplichtingen en kan bij overtredingen handhavend optreden. Klachten van personeel die onbehandeld blijven, kunnen bij een inspectie leiden tot serieuze consequenties.
Welke signalen wijzen op een patroon van werkgerelateerde klachten?
Een patroon van werkgerelateerde klachten herken je wanneer meerdere medewerkers vergelijkbare klachten melden, klachten terugkeren na herstel zodra iemand weer aan het werk gaat, of klachten zijn geconcentreerd in een specifieke afdeling, functie of ploeg.
Concrete signalen om op te letten zijn:
- Meerdere ziekmeldingen met vergelijkbare klachten binnen dezelfde periode of afdeling
- Klachten die verbeteren in weekenden, vakanties of tijdens thuiswerken
- Een verhoogd verzuimpercentage op een specifieke afdeling ten opzichte van de rest van de organisatie
- Medewerkers die klachten melden maar zich niet ziekmelden, wat duidt op onderrapportage
- Terugkerende klachten na re-integratie zonder dat de werksituatie is veranderd
- Signalen van medewerkers in functioneringsgesprekken over werkdruk, onveilige situaties of onprettige werkomstandigheden
Wanneer je deze signalen herkent, is het verstandig om verder te kijken dan het individuele geval. Een verdiepend onderzoek naar specifieke risicothema’s kan dan uitkomst bieden om de werkelijke oorzaak boven water te krijgen.
Wat kun je doen als klachten verband houden met het werk?
Wanneer je hebt vastgesteld dat klachten van personeel werkgerelateerd zijn, onderneem je gerichte actie: pas de werkomstandigheden aan, actualiseer de RI&E, informeer en betrek de medewerkers, en zorg voor begeleiding door de bedrijfsarts. Snel en concreet handelen voorkomt dat klachten zich verspreiden of verergeren.
Praktische stappen die je zet:
- Pas de werksituatie direct aan waar dat mogelijk is, bijvoorbeeld door hulpmiddelen te bieden, de werkhouding te verbeteren of blootstelling te verminderen.
- Actualiseer de RI&E op de relevante risicopunten en stel een bijgewerkt plan van aanpak op.
- Betrek de medewerkers bij het zoeken naar oplossingen. Zij kennen de werksituatie het beste en hun input verhoogt de effectiviteit van maatregelen.
- Schakel de bedrijfsarts in voor individuele begeleiding en medisch advies over re-integratie of aanpassing van werkzaamheden.
- Monitor de situatie door na verloop van tijd te evalueren of de klachten zijn afgenomen na de genomen maatregelen.
Wanneer de oorzaak complex is, zoals blootstelling aan gevaarlijke stoffen, ernstige fysieke belasting of psychosociale risico’s, is een diepgaander onderzoek door specialisten aan te raden.
Hoe Pienter helpt bij werkgerelateerde klachten van personeel
Wij bij Pienter helpen technische MKB-bedrijven om werkgerelateerde klachten serieus te nemen en structureel aan te pakken. Wanneer klachten van personeel een signaal zijn dat er meer aan de hand is, voeren wij een Verdiepend onderzoek uit dat verder gaat dan een standaard RI&E.
Wat wij concreet doen:
- Uitvoering van een thematische diepteanalyse gericht op het specifieke risicothema dat de klachten veroorzaakt, zoals fysieke belasting, gevaarlijke stoffen of psychosociale arbeidsbelasting
- Inzet van drie gecertificeerde HVK-adviseurs (Hogere Veiligheidskundigen), aangevuld met arbeidshygiënisten en arbeid- en organisatiedeskundigen
- Werkvloerinspecties, interviews met medewerkers en een grondige documentatieanalyse
- Een helder rapport met concrete, praktisch toepasbare verbeterpunten zonder papieren tijgers
- Ondersteuning bij de daadwerkelijke implementatie van maatregelen, zodat risico’s structureel worden aangepakt
Zo werken wij samen met jouw organisatie aan een veiligere en gezondere werkomgeving, stap voor stap en zonder onnodige complexiteit. Wil je weten wat wij voor jouw organisatie kunnen betekenen? Neem gerust contact op voor een vrijblijvend gesprek.
