Een V&G-coördinator ontwerpfase houdt zich bezig met veiligheid en gezondheid tijdens het ontwerp en de voorbereiding van een bouwproject, terwijl een V&G-coördinator uitvoeringsfase toeziet op de naleving van veiligheidsmaatregelen op de bouwplaats zelf. Het zijn twee afzonderlijke rollen met eigen taken, verantwoordelijkheden en soms ook andere kwalificatie-eisen. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over beide functies.
Welke taken heeft een V&G-coördinator in elk van de twee fasen?
De V&G-coördinator ontwerpfase stelt het veiligheids- en gezondheidsplan op en zorgt dat veiligheidsrisico’s al tijdens het ontwerp worden meegenomen. De V&G-coördinator uitvoeringsfase bewaakt vervolgens op de bouwplaats of dat plan ook daadwerkelijk wordt nageleefd en past het aan als de omstandigheden veranderen.
Taken in de ontwerpfase
De coördinator in de ontwerpfase werkt nauw samen met architecten, constructeurs en andere ontwerpers. De belangrijkste taken zijn:
- Opstellen van het veiligheids- en gezondheidsplan (V&G-plan) voor de uitvoeringsfase
- Inventariseren van risico’s die voortvloeien uit ontwerpkeuzes
- Adviseren over aanpassingen in het ontwerp om gevaarlijke situaties te voorkomen
- Samenstellen van het veiligheidsdossier dat later aan de opdrachtgever wordt overgedragen
- Coördineren van de samenwerking tussen verschillende ontwerpende partijen op het gebied van veiligheid
Taken in de uitvoeringsfase
Zodra de schop de grond in gaat, neemt de uitvoeringscoördinator het stokje over. Deze rol is veel meer gericht op de dagelijkse praktijk:
- Toezicht houden op de naleving van het V&G-plan op de bouwplaats
- Coördineren van de samenwerking tussen verschillende aannemers en onderaannemers
- Actualiseren van het V&G-plan bij gewijzigde omstandigheden
- Bijhouden en aanvullen van het veiligheidsdossier
- Informeren van de opdrachtgever als er ernstige gevaren worden geconstateerd
- Melden van ernstige arbeidsongevallen bij de Nederlandse Arbeidsinspectie
Wanneer is een V&G-coördinator wettelijk verplicht?
Een V&G-coördinator is wettelijk verplicht bij bouwprojecten waarbij meer dan één uitvoerende partij tegelijkertijd of achtereenvolgens actief is. Dit volgt uit het Arbeidsomstandighedenbesluit, dat de Europese richtlijn voor tijdelijke en mobiele bouwplaatsen implementeert. De verplichting geldt voor zowel de ontwerpfase als de uitvoeringsfase.
Concreet betekent dit dat de meeste middelgrote en grote bouwprojecten een V&G-coördinator nodig hebben. Denk aan nieuwbouw, renovatie, sloopwerkzaamheden of infrastructurele projecten waarbij een hoofdaannemer werkt met onderaannemers of zelfstandigen. Bij eenvoudige projecten met slechts één uitvoerende partij geldt de verplichting niet, maar ook dan blijft de werkgever verantwoordelijk voor een veilige werkplek.
De opdrachtgever is eindverantwoordelijk voor het aanstellen van een gekwalificeerde V&G-coördinator. Doet de opdrachtgever dit niet, dan riskeert hij een boete van de Nederlandse Arbeidsinspectie en draagt hij een grotere aansprakelijkheid bij eventuele ongelukken. Meer informatie over risico-inventarisaties en evaluaties helpt om te begrijpen hoe dit wettelijke kader in de praktijk werkt.
Kan één persoon beide coördinatorrollen combineren?
Ja, één persoon mag beide rollen combineren, mits hij of zij aan de kwalificatie-eisen voor beide functies voldoet. In de praktijk is dit bij kleinere en middelgrote projecten een gangbare en efficiënte keuze, omdat het de continuïteit van informatie en het veiligheidsdossier ten goede komt.
Het combineren van beide rollen heeft duidelijke voordelen: de coördinator kent het project van begin tot eind, het V&G-plan sluit naadloos aan op de uitvoering en er is minder risico op informatieverlies bij de overdracht tussen fasen. Toch is het bij complexe projecten met een lange doorlooptijd soms verstandiger om twee afzonderlijke specialisten in te zetten. De ontwerpfase vraagt om sterke analytische en adviserende vaardigheden, terwijl de uitvoeringsfase meer praktische aanwezigheid op de bouwplaats vereist.
De beslissing hangt af van de omvang van het project, de beschikbaarheid van de coördinator en de complexiteit van de risico’s. Bij twijfel is het raadzaam om interim QHSE-management in te zetten om flexibel in te spelen op de behoeften van het project.
Welke opleiding en certificering zijn vereist?
Voor de rol van V&G-coördinator gelden in Nederland geen wettelijk vastgelegde certificaten, maar de markt hanteert breed erkende kwalificaties. De meest gangbare zijn de SCC-certificering en de diploma’s van erkende opleidingsinstituten die aansluiten op de eisen uit het Arbeidsomstandighedenbesluit. Opdrachtgevers en aanbestedende diensten stellen deze kwalificaties in de praktijk vaak als harde eis.
Erkende kwalificaties in de praktijk
De volgende kwalificaties worden in de Nederlandse bouwsector het meest gevraagd:
- VCA (VOL-VCA): een basisvereiste voor veiligheidskundigen op de bouwplaats
- HBO werk- en denkniveau: aanbevolen voor de coördinator ontwerpfase vanwege de adviserende rol
- Erkende V&G-coördinatoropleiding: aangeboden door instituten zoals SSVV of vergelijkbare erkende aanbieders
- Relevante werkervaring: praktijkervaring in de bouw of installatietechniek weegt zwaar mee
Verschil in eisen tussen de twee fasen
De ontwerpfase vraagt meer om kennis van bouwprocessen, wet- en regelgeving en de vaardigheid om risico’s te vertalen naar ontwerpkeuzes. De uitvoeringsfase vereist juist praktische kennis van bouwplaatsprocessen, communicatieve vaardigheden en het vermogen om snel en daadkrachtig op te treden. Sommige opleidingen bieden gecombineerde trajecten aan die een kandidaat voor beide rollen kwalificeren.
Wie is aansprakelijk als de V&G-coördinatie tekortschiet?
De opdrachtgever draagt de primaire aansprakelijkheid als de V&G-coördinatie tekortschiet, omdat hij wettelijk verplicht is een gekwalificeerde coördinator aan te stellen en toe te zien op de uitvoering van die taak. Tegelijkertijd kan de V&G-coördinator zelf ook aansprakelijk worden gesteld als aantoonbaar nalatig handelen aan zijn of haar kant heeft bijgedragen aan een onveilige situatie.
In de praktijk werkt aansprakelijkheid op meerdere niveaus. De opdrachtgever is verantwoordelijk voor het aanstellen van de juiste persoon en het beschikbaar stellen van voldoende middelen en bevoegdheden. De coördinator zelf heeft een zelfstandige professionele verantwoordelijkheid om zijn taken consciëntieus uit te voeren. Aannemers en onderaannemers blijven op hun beurt verantwoordelijk voor de veiligheid van hun eigen werknemers.
Bij een ernstig arbeidsongeval onderzoekt de Nederlandse Arbeidsinspectie wie welke verplichtingen heeft geschonden. Als blijkt dat het V&G-plan ontbrak, niet werd nageleefd of niet adequaat werd geactualiseerd, kan dit leiden tot forse boetes en civielrechtelijke aansprakelijkheid. Een goed gedocumenteerd en actueel veiligheidsdossier is daarom niet alleen een wettelijke verplichting, maar ook de beste bescherming voor alle betrokken partijen. Bekijk onze projecten voor voorbeelden van hoe dit in de praktijk wordt aangepakt.
Hoe Pienter helpt met V&G-coördinatie
Bij Pienter begrijpen we dat V&G-coördinatie meer vraagt dan het invullen van formulieren. Het gaat om het vertalen van complexe wet- en regelgeving naar werkbare praktijk, zodat bouwprojecten veilig en compliant verlopen zonder onnodige bureaucratie. Wij ondersteunen opdrachtgevers en aannemers met:
- 3 gecertificeerde HVK-adviseurs met brede kennis van bouwveiligheid, arbeidsomstandigheden en wet- en regelgeving
- Opstellen en actualiseren van het veiligheids- en gezondheidsplan voor zowel de ontwerp- als uitvoeringsfase
- Invulling van de V&G-coördinatorrol op interim basis, voor één of beide fasen
- Begeleiding bij audits en inspecties door de Nederlandse Arbeidsinspectie
- Praktische ondersteuning via digitale systemen in Microsoft 365 voor efficiënt beheer van veiligheidsdocumentatie
Wil je weten hoe wij jouw project kunnen ondersteunen? Neem contact met ons op en we kijken samen naar de beste aanpak voor jouw situatie.
