Als een medewerker aangeeft ziek te zijn geworden door zijn werk, moet je als werkgever direct actie ondernemen. Schakel de bedrijfsarts in, documenteer de melding zorgvuldig en onderzoek of er sprake is van een beroepsziekte die gemeld moet worden bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Hoe je dit stap voor stap aanpakt en welke verplichtingen daarbij horen, lees je hieronder.
Wanneer is een ziekte officieel werkgerelateerd?
Een ziekte is werkgerelateerd wanneer de werkomstandigheden een significante oorzaak zijn van de klachten of aandoening van een medewerker. De bedrijfsarts stelt dit vast op basis van de aard van het werk, de blootstelling aan risicofactoren en het medische beeld. Er hoeft geen sprake te zijn van een plotseling incident, ook sluipende klachten door langdurige blootstelling tellen mee.
Voorbeelden van arbeidsgerelateerde ziekten zijn gehoorschade door lawaai, longaandoeningen door blootstelling aan gevaarlijke stoffen, RSI door herhaalde bewegingen, of psychische klachten door langdurige werkdruk. De term beroepsziekte wordt gebruikt wanneer de ziekte rechtstreeks verband houdt met de arbeidsomstandigheden en voldoet aan de criteria die zijn vastgelegd door het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB).
Belangrijk om te weten: een medewerker hoeft zijn klachten niet te bewijzen. Het is aan de werkgever om te onderzoeken of de werkomgeving een rol speelt. Een actuele risico-inventarisatie en evaluatie (RI&E) biedt daarvoor een essentiële basis, omdat daarin de bekende risico’s al zijn vastgelegd.
Wat zijn de verplichtingen van een werkgever bij een beroepsziekte?
Als werkgever heb je bij een (vermoedelijke) beroepsziekte een aantal wettelijke verplichtingen. De belangrijkste is de meldingsplicht: de bedrijfsarts is verplicht vastgestelde beroepsziekten te melden bij het NCvB. Als werkgever ben je verplicht de bedrijfsarts toegang te geven tot de werksituatie, zodat hij deze beoordeling kan maken.
Daarnaast gelden de volgende verplichtingen:
- Zorgplicht: je bent verantwoordelijk voor een veilige en gezonde werkomgeving op grond van de Arbowet.
- Onderzoeksplicht: je moet de oorzaak van de klachten in kaart brengen en maatregelen treffen om herhaling te voorkomen.
- Documentatieplicht: leg de melding, het onderzoek en de genomen maatregelen schriftelijk vast.
- Loondoorbetalingsverplichting: bij ziekte, ook bij een beroepsziekte, geldt de gebruikelijke loondoorbetalingsplicht van twee jaar.
- Samenwerking met de bedrijfsarts: zorg dat de bedrijfsarts de werkomgeving kan beoordelen en kan adviseren over aanpassingen.
Wanneer de Nederlandse Arbeidsinspectie een onderzoek instelt, bijvoorbeeld na een ernstige beroepsziekte, ben je als werkgever verplicht medewerking te verlenen en relevante documenten te overleggen.
Welke stappen moet je direct zetten na de ziekmelding?
Na een ziekmelding waarbij een medewerker aangeeft dat zijn klachten werkgerelateerd zijn, zijn de eerste stappen cruciaal. Handel snel, zorgvuldig en gedocumenteerd om zowel de medewerker als de organisatie te beschermen.
- Neem de melding serieus: luister zonder oordeel en bevestig dat je de melding registreert.
- Schakel de bedrijfsarts in: meld het vermoeden van een arbeidsgerelateerde ziekte direct bij de bedrijfsarts. Hij of zij beoordeelt of er sprake is van een beroepsziekte en adviseert over re-integratie.
- Documenteer de melding: leg schriftelijk vast wat de medewerker heeft gemeld, wanneer en in welke context.
- Onderzoek de werkomstandigheden: bekijk welke risicofactoren aanwezig zijn op de werkplek van de medewerker en vergelijk dit met de bestaande RI&E.
- Informeer de preventiemedewerker of KAM-coördinator: betrek de interne of externe veiligheidsadviseur bij het onderzoek.
- Tref tijdelijke maatregelen: als de oorzaak duidelijk is, verwijder of beperk de blootstelling aan het risico zo snel mogelijk.
Stel geen stappen uit in de hoop dat de klachten vanzelf overgaan. Hoe sneller je handelt, hoe beter je aantoont dat je als werkgever je zorgplicht serieus neemt. Bij twijfel over de aanpak kan interim QHSE-management uitkomst bieden om tijdelijk de regie te nemen.
Hoe voorkom je dat andere medewerkers dezelfde klachten krijgen?
Om te voorkomen dat andere medewerkers dezelfde arbeidsgerelateerde klachten ontwikkelen, moet je de oorzaak structureel aanpakken. Dat begint met een grondige analyse van de werkomstandigheden, gevolgd door concrete maatregelen die verder gaan dan een tijdelijke pleister.
Praktische stappen om herhaling te voorkomen:
- Actualiseer de RI&E: controleer of het betreffende risico al in de RI&E stond en pas het plan van aanpak aan als dat niet het geval was.
- Voer een verdiepend onderzoek uit: bij complexe risico’s, zoals blootstelling aan gevaarlijke stoffen of fysieke overbelasting, is een thematische diepteanalyse nodig om de volledige omvang in beeld te brengen.
- Informeer het team: communiceer open met collega’s over de risico’s en de maatregelen die worden genomen, zonder privacygevoelige details te delen.
- Pas werkprocessen aan: denk aan technische aanpassingen, betere beschermingsmiddelen of een andere taakverdeling.
- Monitor de situatie: voer periodieke checks in om te beoordelen of de maatregelen effectief zijn.
Een preventieve aanpak is niet alleen wettelijk verplicht, maar ook economisch verstandig. Ziekteverzuim kost een organisatie aanzienlijk meer dan investeren in goede arbeidsomstandigheden.
Wat als een medewerker zelf beweert dat zijn ziekte door het werk komt?
Als een medewerker zelf aangeeft dat zijn ziekte door het werk komt, maar dit nog niet medisch is vastgesteld, ben je als werkgever toch verplicht deze melding serieus te nemen en te onderzoeken. Een eigen bewering van de medewerker is voldoende aanleiding om de bedrijfsarts in te schakelen en de werkomstandigheden te beoordelen.
Het is begrijpelijk dat werkgevers in eerste instantie twijfelen, zeker als de relatie tussen het werk en de klachten niet direct duidelijk is. Toch is terughoudendheid riskant. Als later blijkt dat de werkomgeving wel degelijk een rol speelde en je als werkgever niets hebt ondernomen, kan dat leiden tot aansprakelijkheid.
Wat je in dit geval doet:
- Registreer de melding formeel, ook als je twijfelt aan de oorzaak.
- Laat de bedrijfsarts een oordeel geven over de mogelijke werkrelatie.
- Onderzoek de werkplek objectief, zonder vooraf al conclusies te trekken.
- Communiceer transparant met de medewerker over de stappen die je onderneemt.
Vermijd de valkuil om de melding te bagatelliseren of de medewerker het gevoel te geven dat hij niet wordt geloofd. Dat vergroot de kans op escalatie, juridische procedures of een melding bij de Nederlandse Arbeidsinspectie door de medewerker zelf.
Hoe Pienter helpt bij een vermoedelijke beroepsziekte
Wanneer een medewerker ziek wordt door zijn werk, moet je als werkgever snel en zorgvuldig handelen. Pienter ondersteunt technische MKB-bedrijven bij precies dit soort situaties, van de eerste melding tot de structurele aanpak van de oorzaak.
Wat wij voor je kunnen doen:
- Verdiepend onderzoek: bij complexe risico’s voeren we een specialistische diepteanalyse uit die verder gaat dan een standaard RI&E. Denk aan blootstelling aan gevaarlijke stoffen, fysieke belasting of machineveiligheid. Dit onderzoek wordt uitgevoerd door gecertificeerde specialisten, waaronder drie Hogere Veiligheidskundigen (HVK), Arbeidshygiënisten en Arbeid- en Organisatiedeskundigen.
- RI&E actualisatie: we beoordelen of de bestaande verdiepende onderzoeken aansluiten op de actuele situatie en passen het plan van aanpak aan waar nodig.
- Praktische implementatie: we stoppen niet bij een rapport. Waar nodig ondersteunen we ook bij de daadwerkelijke uitvoering van verbetermaatregelen, zodat risico’s structureel worden aangepakt.
- Onafhankelijke blik: onze adviseurs kijken met frisse en deskundige ogen naar jouw organisatie, zonder vooroordelen of blinde vlekken die intern kunnen ontstaan.
Heb je te maken met een medewerker die ziek is geworden door zijn werk en wil je weten hoe je dit het beste aanpakt? Neem contact op en we kijken samen naar de beste aanpak voor jouw situatie.
