Een KAM-coördinator speelt een centrale rol bij verdiepende onderzoeken: hij of zij coördineert het gehele onderzoeksproces, verzamelt relevante informatie, analyseert oorzaken en bewaakt de opvolging van verbetermaatregelen. De KAM-coördinator is het verbindende schakelpunt tussen de werkvloer, het management en eventuele externe specialisten. In dit artikel beantwoorden we de meest gestelde vragen over deze rol.
Welke taken voert een KAM-coördinator uit tijdens een verdiepend onderzoek?
Tijdens een verdiepend onderzoek coördineert de KAM-coördinator de volledige aanpak: van het plannen van inspecties en interviews tot het bewaken van de voortgang en het documenteren van bevindingen. De KAM-coördinator zorgt ervoor dat alle relevante partijen betrokken zijn, dat informatie correct wordt vastgelegd en dat het onderzoek objectief en gestructureerd verloopt.
In de praktijk omvat deze rol een breed scala aan concrete activiteiten. Denk aan het verzamelen van werkplekinstructies, logboeken en eerdere meldingen, maar ook aan het voeren van gesprekken met medewerkers die direct betrokken waren bij een incident of risicosituatie. De KAM-coördinator bewaakt de onafhankelijkheid van het onderzoek en zorgt ervoor dat er geen informatie verloren gaat.
Daarnaast heeft de KAM-coördinator een belangrijke communicatieve taak. Hij of zij informeert het management over de voortgang, stelt medewerkers gerust en zorgt voor een open cultuur waarin mensen vrijuit kunnen spreken. Zonder die veilige omgeving komen de werkelijke oorzaken van een incident of risico zelden boven tafel.
Bij een verdiepend onderzoek gaat het verder dan een standaard RI&E: de KAM-coördinator duikt specifiek in complexe risicothema’s zoals machineveiligheid, gevaarlijke stoffen of fysieke belasting, en schakelt waar nodig gecertificeerde specialisten in.
Wanneer is een verdiepend onderzoek verplicht of noodzakelijk?
Een verdiepend onderzoek is verplicht na een ernstig arbeidsongeval waarbij de Nederlandse Arbeidsinspectie betrokken is, of wanneer een reguliere RI&E specifieke risico’s signaleert die nader onderzoek vereisen. Daarnaast is het onderzoek noodzakelijk wanneer een organisatie herhaaldelijke incidenten constateert of wanneer er twijfel bestaat over de werkelijke oorzaak van een probleem.
Er zijn drie situaties waarin een verdiepend onderzoek in de praktijk het meest voorkomt:
- Na een bedrijfsongeval: Wanneer een medewerker gewond raakt of bijna gewond raakt, is een grondige oorzaakanalyse noodzakelijk om herhaling te voorkomen. De Nederlandse Arbeidsinspectie kan hier ook toe verplichten.
- Als vervolg op een RI&E: Een risico-inventarisatie en evaluatie geeft een breed beeld van risico’s. Wanneer bepaalde thema’s extra aandacht verdienen, volgt een verdiepend onderzoek als logische vervolgstap.
- Proactief bij specifieke risico’s: Organisaties die weten dat ze werken met gevaarlijke stoffen, zware machines of hoge fysieke belasting kiezen er soms bewust voor om een verdiepend onderzoek in te zetten voordat er iets misgaat.
In het technische MKB is proactief onderzoek steeds vaker de norm. Bedrijven die risico’s structureel in kaart brengen, voorkomen niet alleen incidenten, maar laten ook aan klanten en certificerende instanties zien dat ze kwaliteit, arbo en milieu serieus nemen.
Welke onderzoeksmethoden gebruikt een KAM-coördinator?
Een KAM-coördinator gebruikt bij een verdiepend onderzoek een combinatie van werkvloer-inspecties, interviews met medewerkers en documentatieanalyse. Afhankelijk van het type incident of risico wordt ook gebruikgemaakt van oorzaakanalyse-methoden zoals de 5x Waarom-methode, een Ishikawa-diagram of een bow-tie analyse.
Oorzaakanalyse en incidentonderzoek
De kern van elk verdiepend onderzoek is de oorzaakanalyse. De KAM-coördinator brengt in kaart welke directe, onderliggende en systeemoorzaken hebben bijgedragen aan een incident of risicosituatie. De 5x Waarom-methode is daarbij een praktisch hulpmiddel: door steeds opnieuw te vragen waarom iets is gebeurd, kom je voorbij de oppervlakkige verklaring en ontdek je de werkelijke oorzaak.
Voor complexere situaties wordt soms een Ishikawa-diagram ingezet, ook wel het visgraatdiagram genoemd. Dit diagram brengt alle mogelijke oorzaken visueel in kaart, verdeeld over categorieën als mens, machine, methode en materiaal. Dit geeft een overzichtelijk totaalbeeld en helpt om niets over het hoofd te zien.
Werkvloer-inspectie en interviews
Naast de analytische methoden is direct observeren op de werkvloer onmisbaar. De KAM-coördinator inspecteert de werkplek, bekijkt hoe procedures in de praktijk worden uitgevoerd en let op afwijkingen tussen wat op papier staat en wat er werkelijk gebeurt. Aanvullende interviews met betrokken medewerkers geven context die je uit documenten alleen nooit haalt.
Hoe verschilt de KAM-coördinator van een externe onderzoeker?
De KAM-coördinator kent de organisatie van binnenuit en kan snel schakelen, maar heeft daardoor ook minder afstand tot de situatie. Een externe onderzoeker, zoals een gecertificeerde Hogere Veiligheidskundige (HVK) of Arbeidshygiënist, brengt onafhankelijkheid en gespecialiseerde vakkennis mee die intern vaak niet beschikbaar is. Beide rollen vullen elkaar aan.
In de praktijk werkt de KAM-coördinator bij een verdiepend onderzoek vaak samen met externe specialisten. De KAM-coördinator fungeert als intern aanspreekpunt en organiseert de toegang tot mensen, documenten en werkplekken. De externe specialist voert het gespecialiseerde onderzoek uit met een frisse en onbevangen blik.
Dit onderscheid is ook juridisch relevant. Bij ernstige arbeidsongevallen waarbij de Nederlandse Arbeidsinspectie betrokken is, wordt een onafhankelijk onderzoek door gecertificeerde deskundigen vaak als voorwaarde gesteld. De interne KAM-coördinator kan dan een ondersteunende rol spelen, maar is niet altijd de aangewezen partij om het onderzoek zelfstandig te leiden.
Voor organisaties die geen vaste KAM-coördinator in dienst hebben, biedt interim QHSE en KAM-management een goede oplossing om toch over de juiste expertise te beschikken wanneer dat nodig is.
Wat gebeurt er na het verdiepend onderzoek?
Na een verdiepend onderzoek levert de KAM-coördinator een helder rapport op met concrete verbeterpunten en een plan van aanpak. De vervolgstap is de implementatie van de aanbevolen maatregelen, gevolgd door monitoring om te controleren of de risico’s daadwerkelijk zijn verminderd en herhaling wordt voorkomen.
Een goed rapport bevat niet alleen een beschrijving van wat er mis is gegaan of welke risico’s zijn gevonden, maar ook praktisch toepasbare aanbevelingen die direct uitvoerbaar zijn. Vage conclusies of aanbevelingen die niemand begrijpt, leiden tot stilstand. De KAM-coördinator vertaalt de bevindingen daarom naar acties met een duidelijke eigenaar, een deadline en een meetbaar resultaat.
Na de implementatie volgt een evaluatiemoment. De KAM-coördinator controleert of de maatregelen zijn doorgevoerd, of ze het gewenste effect hebben en of er nieuwe risico’s zijn ontstaan. Dit sluit de zogenoemde Plan-Do-Check-Act-cyclus, die centraal staat in kwaliteits- en veiligheidsmanagement.
Tot slot worden de bevindingen en verbeteringen gedocumenteerd in het managementsysteem van de organisatie. Dit is niet alleen nuttig voor interne opvolging, maar ook bij audits en inspecties door certificerende instanties of de Nederlandse Arbeidsinspectie. Een goed gedocumenteerd verdiepend onderzoek laat zien dat een organisatie serieus omgaat met kwaliteit, arbo en milieu.
Hoe Pienter helpt met verdiepende onderzoeken
Wij voeren verdiepende onderzoeken uit als specialistische diepteanalyse, gericht op complexe risicothema’s die in een standaard RI&E niet voldoende aan bod komen. Ons team beschikt over alle benodigde Arbokerndeskundigheid om deze onderzoeken grondig en onafhankelijk uit te voeren. Concreet bieden wij:
- Gecertificeerde specialisten: Onze onderzoeken worden uitgevoerd door drie Hogere Veiligheidskundigen (HVK), aangevuld met Arbeidshygiënisten en Arbeid- en Organisatiedeskundigen.
- Praktische aanpak: Werkvloer-inspecties, interviews met medewerkers en gedegen documentatieanalyse vormen de basis van elk onderzoek.
- Helder rapport: We leveren concrete, direct toepasbare verbeterpunten op, zonder papieren tijgers of toneelspel.
- Begeleiding bij implementatie: Waar nodig ondersteunen we ook bij het daadwerkelijk doorvoeren van de aanbevolen maatregelen.
- Flexibele inzet: Of het nu gaat om een vervolg op een RI&E, een bedrijfsongeval of een proactieve analyse, wij sluiten aan op de situatie van uw organisatie.
Wilt u weten wat een verdiepend onderzoek voor uw organisatie kan betekenen? Neem contact met ons op en we bespreken graag de mogelijkheden.
